ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ
Ανάλυση: Δρ Άριστος Αριστοτέλους
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ
Η ποσοτική ανάλυση των δυνάμεων στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής για το 2011 καταδεικνύει ότι: H Τουρκία έχει την μεγαλύτερη οικονομία, καθώς και προοπτικές, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, για περαιτέρω ανάπτυξη και ενίσχυσή της ως διπλωματική και στρατιωτική δύναμη στο μέλλον. Ωστόσο, με εξαίρεση την αριθμητική υπεροχή στο Ναυτικό, η Τουρκία δεν είναι η μεγαλύτερη χώρα σε στρατιωτικά μεγέθη στην περιοχή. Αντίθετα Αίγυπτος, Ιράν και ακόμη και η Συρία υπερτερούν σε διάφορους τομείς.
Η Αίγυπτος με 84,4 εκ κατοίκους είναι η μεγαλύτερη χώρα σε πληθυσμό, ενώ η Τουρκία με 75,5 εκ έχει σχεδόν τα ίδια πληθυσμιακά μεγέθη όπως το Ιράν. Σε έκταση εδάφους η Σαουδική Αραβία είναι η μεγαλύτερη χώρα στη Μέση Ανατολή με 2.13 εκ τ.χ και ακολουθεί το Ιράν με 1.46 εκ τ.χ και η Αίγυπτος με 997.739 τ.χ. Στο στρατιωτικό τομέα, όσον αφορά τις χερσαίες δυνάμεις, το Ιράν διαθέτει τον μεγαλύτερο αριθμό στρατιωτών, ήτοι 523.000, ενώ η Τουρκία 510.000 και η Αίγυπτος 468.500.Σε άρματα μάχης η Συρία διαθέτει περισσότερα από την Τουρκία, ήτοι 4.950 έναντι 4.563 τουρκικά. Το Ισραήλ διαθέτει 3.501. Στην Αεροπορία, σε αριθμό μαχητικών αεροσκαφών υπερτερούν η Συρία με 565, η Αίγυπτος με 555 και το Ισραήλ με 460. Η Τουρκία διαθέτει 426 μαχητικά. Στο Ναυτικό, η Τουρκία υπερέχει αριθμητικά έναντι των άλλων χωρών της Ανατολικής Μεσογείου σε προσωπικό, αριθμό υποβρυχίων, φρεγατών, κορβετών, σκαφών ναρκοπολέμου και αποβατικών. Η Ελλάδα είναι δεύτερη σε ναυτικά μέσα. Ακολουθούν η Αίγυπτος και το Ισραήλ, που υπερτερούν σε περιπολικά. Η Κύπρος εκτός από 4 περιπολικά δεν διαθέτει άλλα αξιόλογα ναυτικά μέσα.Τα ναυτικά μέσα που διαθέτει η Τουρκία, δεδομένης και της μεγάλης έκτασης του παραλιακού της μετώπου, δεν είναι επαρκή για να αντιμετωπίσει σοβαρές και ταυτόχρονες προκλήσεις από διάφορες κατευθύνσεις. Επίσης, ούτε η Τουρκία, ούτε οι άλλες χώρες της περιοχής, έχουν τα μέσα να διεξαγάγουν με αποτελεσματικότητα μακράς διάρκειας ναυτικές επιχειρήσεις μακριά από τις βάσεις τους και να είναι εκτεθειμένες στην επάκτια άμυνα και στην Αεροπορία της αντίπαλης πλευράς. Όσον αφορά το συσχετισμό δυνάμεων Τουρκίας – Ελλάδας: Μια εφ’ όλης της ύλης σύγκριση με την Ελλάδα παρουσιάζει την Τουρκία να υπερέχει, όπως, για παράδειγμα, με 3.6:1 σε ανθρώπινο δυναμικό, 2.8:1 σε άρματα μάχης και 1.4:1 σε μαχητικά αεροσκάφη και στο Ναυτικό. Ωστόσο, οι αριθμητικές αναλογίες από μόνες τους δεν είναι επαρκείς για να εξαχθεί το συμπέρασμα ποιος σε μια ελληνοτουρκική σύγκρουση θα επικρατήσει. Τα ανωτέρω προκύπτουν από τη μελέτη, αξιολόγηση και σύγκριση ενδεικτικών στοιχείων στρατιωτικής ισχύος των χωρών της περιοχής, τα οποία παρατίθενται συγκεντρωμένα και περιληπτικά σε ειδικούς πίνακες.
Τα στοιχεία προέρχονται από ανοιχτές και προσβάσιμες πηγές για το κοινό, όπως το IISS, το SIPRI, τη CIA, το EIU, το Eurostat κ.α και αναλύονται με την υποσημείωση ότι η μελέτη αποτελεί μια κυρίως ποσοτική σύγκριση και όχι ποιοτική, που θα ήταν χρησιμότερη για σκοπούς επιτελικής ανάλυσης. Ακολουθεί η παράθεση και ανάλυση των στοιχείων, τα οποία όσον αφορά τη Μέση Ανατολή αναφέρονται στις πιο σχετικές με την ανάλυση μας χώρες όπως την Τουρκία, το Ιράκ, της Συρία, το Λίβανο, τη Συρία, το Ιράν, την Αίγυπτο, το Ισραήλ και την Ιορδανία. Στις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου περιλαμβάνονται η Τουρκία, η Ελλάδα, η Συρία, ο Λίβανος, η Αίγυπτος και το Ισραήλ.
ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Πληθυσμός: Η Τουρκία με πληθυσμό 75,76 εκ. είναι δεύτερη μεγάλη χώρα στην περιοχή μετά την Αίγυπτο των 84.4 εκ κατοίκων και σχεδόν ισοδύναμη με το Ιράν του οποίο ο πληθυσμός είναι 75 εκ.(Η Ελλάδα με πληθυσμό 11.1 εκ. είναι στη έκτη θέση ακολουθούμενη από το Ισραήλ με 7.2 εκ.). Γεωγραφική έκταση: Η Τουρκία βρίσκεται στο σταυροδρόμι μεταξύ Ανατολής, Ευρώπης και Αφρικής κατέχοντας μια από τις σημαντικότερες στρατηγικές θέσεις στην περιοχή. Σε έκταση εδάφους έχει την τέταρτη θέση με 783.502 τ.χ. Πρώτη είναι η Σαουδική Αραβία με 2.13 εκ τ.χ., δεύτερο είναι το Ιράν με 1.64 εκ. τ.χ και τρίτη η Αίγυπτος με 997.739 τ.χ. Τέταρτη είναι η Τουρκία (Η Ελλάδα έχει έκταση 131.957 τ.χ.). Οικονομία:Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): Πρώτη με μεγάλη διαφορά όσο αφορά το μέγεθος του ΑΕΠ είναι η Τουρκία το οποίο το 2010 ανήλθε στα $737 δις., με δεύτερη τη Σαουδική Αραβία με $434 δισ και τρίτο το Ιράν με $357 δισ. (Η Ελλάδα ήταν τέταρτη με $306 δισ ΑΕΠ). Τον ίδιο χρόνο η Τουρκία παρουσιάζει τον ψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης στην περιοχή, ήτοι 8.9%, ακολουθούμενη από το Λίβανο 7.2% και το Ιράκ και την Αίγυπτο με 5.5% και 5.1% αντίστοιχα. (Η Ελλάδα έχει το χαμηλότερο ρυθμό, – 4.4%, απ’ όλες τις συγκρινόμενες χώρες ).Το Ισραήλ με κατά κεφαλήν εισόδημα $30.416 και η Ελλάδα με $27.567 κατέχουν την πρώτη θέση, ακολουθούμενες από την Κύπρο με 26.178 και τη Σαουδική Αραβία με $16.531. (Η Τουρκία είναι πέμπτη με $9.730). Στρατιωτικές δαπάνες: Τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες στην περιοχή παρουσιάζουν η Σαουδική Αραβία με $45.2 δις., η Τουρκία με $10.5 δις. και το Ισραήλ με $15.6 δις.( Ακολουθεί η Ελλάδα, τέταρτη, με $7.35 δις.).
ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΕΣ ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ Στρατιωτικό ανθρώπινο δυναμικό: Στον τομέα αυτό το Ιράν με 523.000 άτομα υπό τα όπλα, υπερέχει ελαφρώς έναντι της Τουρκίας, της οποία η δύναμη ανέρχεται στις 510.000, με τρίτη την Αίγυπτο με 468.500. (Η Ελλάδα είναι έβδομη στη σειρά με ανθρώπινο στρατιωτικό δυναμικό 139.936 ατόμων.) Στρατιώτες ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο(τ.χ.): Την υψηλότερη αναλογία στρατιωτών ανά τ.χ. έχει το Ισραήλ με 8.1ακολουθούμενο από τη Συρία με 1.3 και την Ελλάδα με 1.0. (Στην Τουρκία η αναλογία στρατιωτών είναι 0.6 ανά τ.χ.). Άρματα μάχης: Όσον αφορά τον τομέα αυτό, ο αριθμός των αρμάτων μάχης στη Συρία είναι ο μεγαλύτερος ανάμεσα στις χώρες της περιοχής και ανέρχεται στα 4.950 σε σχέση 4.563 της Τουρκίας και 3.501 του Ισραήλ. (Η Ελλάδα με 1590 άρματα είναι έκτη, μετά την Αίγυπτο και το Ιράν.) Πυρηνικά και Χημικά Όπλα: Το Ισραήλ πιστεύεται ότι κατέχει στρατιωτικές πυρηνικές ικανότητες, ενώ το Ιράν και η Συρία διαθέτουν χημικά όπλα. Μαχητικά αεροσκάφη: Η Αίγυπτος και η Συρία με 565 και 555 μαχητικά αεροσκάφη αντίστοιχα, διαθέτουν περισσότερα σκάφη σε σχέση με τις άλλες χώρες της περιοχής. Ακολουθεί το Ισραήλ με 460 αεροσκάφη. (Η Τουρκία είναι στη τέταρτη θέση με 426 και η Ελλάδα στην εβδόμη με 303 μαχητικά.).
ΝΑΥΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ Ενδεικτικά τα κύρια ναυτικά μέσα που διαθέτουν οι χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, ήτοι η Ελλάδα, η Τουρκία, η Συρία, ο Λίβανος, ο Αίγυπτος, το Ισραήλ και η Κύπρος, συγκρίνονται ως ακολούθως: Ναυτικό ανθρώπινο δυναμικό: Η Τουρκία διαθέτει το μεγαλύτερο δυναμικό στο τομέα αυτό, ήτοι 48.000, ακολουθούν η Ελλάδα με 20.000 και το Ισραήλ με 19.500. Υποβρύχια: Η Τουρκία διαθέτει 14 υποβρύχια δηλαδή πέντε περισσότερα από την Ελλάδα η οποία ιαθέτει 9. Η Αίγυπτος διαθέτει 4 και το Ισραήλ 3. Φρεγάτες: Η Τουρκία υπερέχει και στον τομέα αυτό. Η χώρα διαθέτει 17 φρεγάτες, η Ελλάδα 14, η Αίγυπτος 8 και τίποτα το Ισραήλ. Κορβέτες: Η Τουρκία διαθέτει 6, η Ελλάδα και το Ισραήλ από 3 και καμία η Αίγυπτος. Περιπολικά: Το Ισραήλ με 54 περιπολικά μέσα υπερέχει των υπολοίπων δυνάμεων στην περιοχή. Η Τουρκία διαθέτει 46 περιπολικά και η Αίγυπτος 50. (Η Συρία και Ελλάδα διαθέτουν 30 και 29 αντίστοιχα.) Ναρκοπόλεμος/ Ναρκαλιευτικά: Τα περισσότερα σκάφη τα διαθέτει η Τουρκία, 27, σε σύγκριση με 14 της Αιγύπτου και 11 της Ελλάδας. Αποβατικά πλοία: Τουρκία και Ελλάδα διαθέτουν από 5 αποβατικά πλοία, ενώ το Ισραήλ, η Αίγυπτος και η Συρία διαθέτουν από 3. Αποβατικά σκάφη: Η Τουρκία υπερέχει σημαντικά με 41 τέτοια σκάφη. Η Αίγυπτος διαθέτει 9 και η Ελλάδα 7.
Η Κύπρος τα μόνα αξιόλογα μέσα που διαθέτει στο Ναυτικό είναι 4 περιπολικά.
Με μια σειρά διάλεξεων τον Ιανουάριο του 2012, το Τμήμα Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας προσφέρει την ευκαιρία σε στελέχη του στρατιωτικού και διπλωματικού τομέα και άλλων συναφών κρατικών υπηρεσιών, καθώς και ενδιαφερόμενους για τα πολιτικοστρατιωτικά δρώμενα, να εξοικειωθούν με τις στρατηγικές σπουδές, διευρύνοντας το πεδίο των γνώσεων τους, την καλύτερη αντίληψη των πραγμάτων και τις προοπτικές τους. Δεδομένου του πολιτικού προβλήματος της Κύπρου αλλά και της ενεργού συμμετοχής της στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, η θεματολογία είναι εξαιρετικά χρήσιμα για την επιμόρφωση και κατάρτιση των ενδιαφερομένων σε τρέχοντα ζητήματα στρατηγικής, ευρωπαϊκής ασφάλειας, διεθνών σχέσεων, γεωπολιτικής, άμυνας, διοίκησης και οικονομίας. Τα θέματα χωρίζονται σε δύο ενότητες, όπως πιο κάτω, και μπορούν παρακολουθηθούν, είτε ως συνεχόμενες οντότητες, είτε χωριστά, αναλόγως του ενδιαφέροντος των συμμετεχόντων. 
